Koła ratunkowe – niezbędne wyposażenie nie tylko na jachcie, łodzi, kąpielisku, basenie…

Koło ratunkowe to jeden z kluczowych elementów wyposażenia każdego jachtu, łodzi statku, ale także basenu, pomostu, kąpieliska, mola, zbiornika przemysłowego i obiektu hydrotechnicznego. Zgodnie z przepisami, musi być ono obecne na pokładzie w łatwo dostępnym miejscu aby zapewnić bezpieczeństwo załogi w sytuacjach awaryjnych. W przypadku wypadku, koło ratunkowe staje się nieocenione, a jego odpowiednie użycie może uratować życie komuś życie. Koło to bardzo ważny środek ratunkowy, który ma w sytuacjach kryzysowych nie tylko pomagać ratować życie członkom naszej załogi, ale także może pomóc innym osobom w potrzebie napotkanym na naszym szlaku. Jest to bardzo ważny środek ratunkowy, który musi spełniać bardzo rygorystyczne wymagania szczegółowo ujęte w konwencji o życiu na morzu SOLAS. Pamiętajmy, żeby do koła ratunkowego zawsze była przywiązana lina pływająca o długości 30m i średnicy co najmniej 8mm, bez której nie wyciągniemy z wody ratowanej osoby.

Historia powstania koła ratunkowego

Koło ratunkowe ma długą historię jako urządzenie służące do ratowania życia na wodzie. Jego początkowe formy sięgają XVIII wieku. W miarę upływu lat, projektowanie i materiały ulegały znacznym zmianom, co doprowadziło do powstania dzisiejszych, nowoczesnych kół ratunkowych. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu powszechne były koła ze styropianu, natomiast dziś są one wykonane z lekkich, ale wytrzymałych tworzyw sztucznych, które zwiększają ich efektywność w sytuacjach awaryjnych. Współczesne koła ratunkowe mają odpowiednia wagę zapewniającą odpowiedni zasięg podczas jego rzucania oraz wypełnienie z piany gwarantujące pływalność nawet po przebiciu. 

Normy i dane techniczne kół ratunkowych

Wszystkie koła ratunkowe, które są przeznaczone do użytku na pokładzie, muszą spełniać rygorystyczne normy i posiadać certyfikat wybity na produkcie. Najwyższym możliwym atestem, które posiadają koła ratunkowe jest certyfikat SOLAS.

Koło ratunkowe posiadające certyfikat SOLAS, są projektowane z myślą o maksymalnym bezpieczeństwie i muszą spełniać najwyższe wymagania techniczne dotyczące m. in. ich wyporności, wagi, widoczności a także wytrzymałości materiałów. Zwykle mają one średnicę 71-76 cm, choć dostępne są także modele pomniejszone 60-65cm, a ich konstrukcja zapewnia odpowiednią wyporność, by mogły utrzymać osobę w wodzie. Warto tutaj zaznaczyć, że tzw pomniejszone koła ratunkowe muszą mieć dokładnie taką samą wyporność oraz wagę jak standardowa wersja, dlatego producenci pomniejszając średnicę koła zwiększają ich grubość. Norma SOLAS ściśle określa także wagę koła ratunkowego, wynoszącą 2,5kg lub 4 kg w zależności od zastosowania, która została określona na podstawie badań i jest optymalna aby móc rzucić środkiem ratunkowym w kierunku tonącego na odpowiednią odległość. Wszystkie koła ratunkowe z certyfikatem SOLAS są wewnątrz wypełnione pianą gwarantującą utrzymanie pływalności nawet w przypadku uszkodzenia lub przebicia. Obowiązkowo posiadają także taśmy odblaskowe SOLAS, które są specjalnie zaprojektowane w taki sposób żeby wyraźnie odbijać nawet najsłabsze źródło światła.

Koło ratunkowe z certyfikatem SOLAS musi być odpowiednio oznakowane, poprzez trwałe umieszczenie symbolu koła sterowego na jednym z boków produktu. Do danego koła ratunkowego sprzedawca na żądanie klienta udostępnia, najczęściej w formie pliku PDF certyfikat SOLAS. Dokument ten wydawany jest na zlecenie producenta koła ratunkowego przez jedną z instytucji UE do tego uprawnionych. Najczęściej w danym kraju UE znajduje się jeden tego typu organ; np. jeżeli producent wysłał do badania koło ratunkowe w Polsce certyfikat wydany będzie w PRS (Polski Rejestr Statków), we Włoszech przez RINA, w Niemczech przez DNV, w Francji przez Bureau Veritas, w Grecji HRS, a w Wielkiej Brytanii przez Lloyd's. Koło ratunkowe musi spełniać wymogi SOLAS, a organizacja klasyfikacyjna potwierdza to wydaniem uznania czyli certyfikatu. Koło ratunkowe posiada zawsze certyfikat potwierdzony tylko przez jedną organizacje UE i jest on ważny we wszystkich krajach Unii Europejskiej. 

Poniżej przedstawiamy symbol międzynarodowej konwencji o życiu na morzu SOLAS oraz przykład wybitego certyfikatu na kole ratunkowym.  

Zestawienie koła ratunkowego z liną

Samo koło ratunkowe to jednak nie wszystko. Ważnym i obowiązkowym prawnie elementem, który należy dokupić do każdego koła ratunkowego, jest lina pływająca o długości 30 m i średnicy 8 mm. Dostępna jest ona luzem lub w plastikowym zasobniku, który umożliwia łatwe przechowywanie liny wewnątrz koła ratunkowego. Zasobniki z liną do koła ratunkowego są dostępne wyłącznie do kół o średnicy 71-76 cm, natomiast dla mniejszych modeli kół 60-65 cm trzeba nabyć linę osobno bez zasobnika. Dlaczego lina jest tak ważna i obowiązkowa? Bez niej jak nie dorzucimy koła do tonącego nie moglibyśmy powtórzyć tej czynności. Poza tym jak tonący złapie koło za pomocą liny możemy z holować go i uratować.  

Gdzie znajdują zastosowanie koła ratunkowe

Koła ratunkowe znajdują swoje zastosowanie nie tylko na jachtach, łodziach motorowych i statkach, ale i w różnych innych lokalizacjach, takich jak:

• Baseny
• Śluzy
• Kąpieliska
• Nabrzeża
• Promenady
• Porty
• Mariny i przystanie jachtowe
• Pomosty i mola
• Platformy wiertnicze
• Kopalnie kruszyw i kamieniołomy
• Oczyszczalnie ścieków
• Zakłady przemysłowe

Koła ratunkowe montowane na pomostach czy kąpieliskach mogą być umieszczane w specjalnych pojemnikach, znanych jako kasety lub osłony, które można zamontować na ścianach, poręczach lub innej pionowej powierzchni. Jeżeli nie dysponujemy taką powierzchnią, wówczas do pojemnika na koło ratunkowe istnieją również dedykowane słupki, które umożliwiają montaż np. do posadzki czy chodnika, na stojąco.

Najczęściej zadawane pytania dotyczące kół ratunkowych

1. Czym jest koło ratunkowe?

Koło ratunkowe to sprzęt ratunkowy przeznaczony do ratowania osób, które wpadły do wody. Jest wykonane z materiałów wypornościowych w kształcie okręgu, współcześnie z tworzywa sztucznego wypełnionego pianą. Koło ratunkowe jest obowiązkowym wyposażeniem każdej jednostki pływającej a także musi się znajdować przy zbiornikach wodnych w zakładach pracy oraz kopalniach, na pomostach, kąpieliskach, basenach i budowlach hydrotechnicznych jak np. śluzy. 

2. Jakie są rodzaje kół ratunkowych?

Koła ratunkowe dzielimy na dwa rodzaje w zależności od przeznaczenia:

A. Koła ratunkowe z atestem SOLAS o wadze 2,5 kg są przeznaczone głównie do stosowania na pomstach, molach, plażach, basenach, jachtach, łodziach i innych jednostkach rekreacyjnych.

B. Koła ratunkowe z atestem SOLAS o wadze 4 kg są przeznaczone do stosowania między innymi na statkach, promach, platformach wiertniczych i innych dużych jednostkach komercyjnych morskich i oceanicznych.

3. Czy rozmiar koła ratunkowego ma znaczenie? Jakiej wielkości koło wybrać?

Rozmiar koła ratunkowego niema znaczenia i wpływu na jego skuteczność o ile spełnia ono wymogi konwencji SOLAS. To czy koło ratunkowe jest STANDARDOWE czyli 70-77 cm średnicy czy POMNIEJSZONE 60-65cm średnicy niema większego znaczenia, ponieważ zgodnie z obowiązującą normą musi mieć taką samą wyporność. Najważniejsze żeby koło ratunkowe było bezpieczne, widoczne, miało odpowiednią wagę wytrzymałość i wyporność - wszystkie te cechy gwarantuje certyfikat SOLAS.

4. Jakie są zastosowania kół ratunkowych?

Koła ratunkowe są używane w przypadku wpadnięcia osoby do wody w celu ratowania jej życia i zdrowia. Koła ratunkowe powinny znajdować się na każdym statku, jachcie, łodzi, basenie, plaży, pomoście, molu, obiekcie hydrotechnicznym, platformie wiertniczej oraz wszędzie tam, gdzie istnieje ryzyko utonięcia.

5. Jak należy używać koła ratunkowego?

• Zlokalizuj poszkodowanego i oceń sytuację.
• Wezwij pomoc dzwoniąc pod numer alarmowy, jeśli to konieczne.
• Weź koło ratunkowe, trzymając je za linę je okalającą.
• Sprawdź czy do koła ratunkowego dowiązana jest lina asekuracyjna, która powinna być luzem lub w pojemniku plastikowym wewnątrz koła.
• Dowiąż linę asekuracyjna do koła ratunkowego i zadbaj, żeby jej drugi koniec pozostał na lądzie po żucie.  
• Przygotuj się do rzutu – stań bokiem do kierunku rzutu, wykonaj zamach do tyłu, a następnie energicznym ruchem rzuć koło w stronę tonącego, używając wyprostowanej ręki.
• Celuj obok poszkodowanego tak, aby koło wylądowało tak blisko, by mógł je dosięgnąć, ale nie uderzyło go podczas upadku do wody.
• Przyciągnij poszkodowanego do brzegu, holując za linę asekuracyjną, dowiązaną do koła.
• Jeśli nie ma liny, dopłyń do poszkodowanego po rzuceniu koła, pomóż mu się go złapać, a następnie holuj go do brzegu.
• Działaj ostrożnie – nie rzucaj koła bezpośrednio na osobę, ponieważ może ono spowodować uraz.

6. Czy koło ratunkowe jest jedynie dla dorosłych?

Nie, koła ratunkowe są przeznaczone do ratowania życia i zdrowia osób w każdym wieku.

7. Co oznacza, że koło ratunkowe spełnia wymogi normy SOLAS?

Norma SOLAS czyli międzynarodowa konwencja bezpieczeństwie o życia na morzu (Safety of Life at Sea) nakłada na producentów kół ratunkowych szereg wymogów, aby zapewnić ludziom najwyższy poziom ochrony. Certyfikat dla kół ratunkowych jest wydawany przez jedną z wybranych przez producenta organizacji klasyfikujących na terytorium UE. Organizacja ta po zbadaniu produktu wydaje producentowi potwierdzający zgodność z wymogami konwencji SOLAS dokument w postaci uznania typu. 

Certyfikat SOLAS wydany dla koła ratunkowego jest najwyższą z możliwych norm jakie może otrzymać środek ratunkowy. Koło ratunkowe spełniające tą normę jest najlepszym wyborem bez znaczenia czy będzie używane na pomoście, basenie, małej łodzi czy oceanicznym jachcie lub statku. Oto kluczowe wymagania tej ważnej konwencji dotyczące koła ratunkowego:

• Widoczność. Koła ratunkowe muszą być w łatwo dostrzegalnym jaskrawym kolorze (zazwyczaj pomarańczowym) i posiadać wysokiej jakości elementy odblaskowe, (spełniające oddzielne wymogi konwencji SOLAS) aby łatwo było je dostrzec w wodzie.
• Pływalność. Muszą zapewniać odpowiednią wyporność, aby skutecznie utrzymywać osobę na powierzchni wody.
• Wytrzymałość. Koła powinny wytrzymywać różne warunki pogodowe, zachowując integralność strukturalną. Wnętrze koła musi być wypełnione specjalną pianą zapewniającą odpowiednią wyporność nawet po przebiciu.
• Materiały. Koło ratunkowe musi być wykonane z materiałów odpornych na wodę morską i promieniowanie UV, co zapewnia ich trwałość.
• Wyposażenie. Wymaga się, aby koła były wyposażone w linę asekuracyjną znajdującą się po całości jego obwodu oraz specjalne taśmy odblaskowe spełniające wymogi konwencji SOLAS.
• Rozmiar i Waga. Określone wymiary gwarantujące minimalną wyporność oraz waga dzięki której kołem da się daleko rzucić nawet pod siny wiatr.

8. Jak dbać o koło ratunkowe?

Należy regularnie sprawdzać stan techniczny koła, a w przypadku uszkodzenia, wymienić na nowe. Koło ratunkowe powinniśmy myć słodką wodą.

10. Jakie są przepisy dotyczące stosowania kół ratunkowych?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury, statek w kontekście przepisów to każda jednostka pływająca używana na wodach śródlądowych, taka jak łodzie, jachty oraz inny sprzęt pływający, który może być wyposażony w napęd mechaniczny lub być go pozbawiony. Wymagań, tych, nie stosuje się do statków przeznaczonych wyłącznie do uprawiania sportu lub rekreacji o długości kadłuba nie przekraczającej 3,5 m.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wymagań technicznych i wyposażenia statków żeglugi śródlądowej oraz upoważnienia podmiotów do wykonywania przeglądów technicznych statków.

§ 4. 3. Wyposażenie ruchome powinno być właściwie rozmieszczone i utrzymywane we właściwym stanie technicznym.

§ 6. 1. Statek, z wyjątkiem statku na stałe zacumowanego do nabrzeża, powinien być wyposażony w pasy lub kamizelki ratunkowe w liczbie odpowiadającej liczbie osób znajdujących się na statku oraz w koła ratunkowe.

§ 7. 1. Co najmniej połowa wymaganych kół ratunkowych powinna być wyposażona w nietonącą linkę o średnicy
8-11 mm i długości 30 m.

§ 11. Wymagania, o których mowa w § 6-10, stosuje się do statków obsadzonych załogą.

Załącznik nr 1. Tabela I. Wyposażenie małych statków: statek o napędzie mechanicznym o długości 4-12 metrów w rejonie żeglugi 2-4 oraz pozbawiony napędu mechanicznego w rejonie żeglugi 1-4 powinien być wyposażony w jedno koło ratunkowe. Wymagań nie stosuje się do małych statków, których budowa i konstrukcja nie pozwala na umieszczenie koła ratunkowego.

11. Czy koła ratunkowe mają datę ważności?

Koła ratunkowe nie mają formalnej daty ważności, ale powinny być regularnie sprawdzane pod kątem uszkodzeń lub zużycia, aby zapewnić ich skuteczność działania. Data, która jest trwale wybita na produkcie obok symbolu koła sterowego SOLAS oznacza, że wszystkie koła ratunkowe wyprodukowane do tego czasu mają dożywotnio ważny certyfikat. 

12. Gdzie mogę kupić koło ratunkowe?

Prawdziwe certyfikowane koła ratunkowe można kupić w sklepach żeglarskich na przykład takim jak: Sklep żeglarski Yachtaman na stronie www.osprzetzeglarski.pl. Uważajmy ponieważ nie wszystkie produkty, które wyglądają jak koło ratunkowe nim są. Na rynku jest dużo np. ozdobnych kół ratunkowych, które są gadżetami lub pamiątkami i za ich pomocą na pewno nikogo nie uratujemy. Niektóre mają nawet rozmiary jeden do jednego takie same jak certyfikowane koła ratunkowe. Pamiętajmy aby zawsze sprawdzać czy na produkcie są odpowiednie oznaczenia w postaci symbolu koła sterowego i czy wydany został do produktu stosowny dokument potwierdzający uzyskanie certyfikatu SOLAS. Tylko takie koło ratunkowe jest bezpiecznym i pełnowartościowym środkiem ratunkowym.Kupując koło ratunkowe nie zapominajmy o dokupieniu do niego pływającej liny do koła o długości 30m i średnicy 8mm lub liny do koła w zasobniku, ponieważ te elementy są obowiązkowe i wymagane przez prawo. W przypadku jachtów morskich wymagane są również pławy świetlne. 

13. Czy są jakieś specjalne rozwiązania do przechowywania kół ratunkowych?

Tak! Koła ratunkowe można przechowywać w różny sposób. Na lądzie bardzo popularne są pojemniki na koło ratunkowe, czyli tzw. kasety. Stosuje się je w miejscach takich jak śluzy, mola, pomosty lub przystanie jachtowe. Pojemnik na koło ratunkowe można przymocować do ściany budynku lub poręczy na pomoście. Jak w danym miejscu niema takiej możliwości to są specjalne słupki za pomocą których pojemnik można umieścić na podłodze lub chodniku. Jeżeli z jakiś względów nie chcemy korzystać z kasety na koło ratunkowe możemy zaopatrzyć się w specjalny pokrowiec do koła ratunkowego lub wieszak. 

Potrzebujesz atestowanego koła ratunkowego, wieszaka na koło ratunkowe, pokrowca na koło ratunkowe, stojaka, pojemnika lub kasety do koła ratunkowego, słupka mocującego, a może rzutki ratunkowej, liny asekuracyjnej do koła lub liny do koła ratunkowego w zasobniku? Wszystko czego potrzebujesz znajdziesz w naszym sklepie żeglarskim Yachtaman – oferujemy sprawdzony, wysokiej jakości osprzęt żeglarski i sprzęt ratunkowy dla każdego żeglarza.

Sklep żeglarski Yachtaman – osprzetzeglarski.pl zapewnia najwyższej jakości sprzęt ratunkowy, farby jachtowe, osprzęt żeglarski,  liny żeglarskie, rolery foka ze sztywnym sztagiem, kabestany, bloki jachtowe, okna jachtowe, odbijacze do łodzi, kotwice, kamizelki ratunkowe, kamizelki pneumatyczne, lodówki do łodzi i kamperów, wiosła, elektronikę jachtową oraz wiele innych produktów dla żeglarzy z takich miast jak Bydgoszcz, Warszawa, Poznań, Szczecin, Gdańsk, Gdynia, Sopot, Kołobrzeg, Koszalin, Słupsk, Olsztyn, Mikołajki, Giżycko, Białystok, Toruń, Gorzów Wielkopolski, Piła, Płock, Włocławek, Inowrocław, Radom, Łódź, Elbląg, Kielce, Częstochowa, Zielona Góra, Wrocław, Katowice, Kraków, Rzeszów, Bielsko Biała, Opole.